Trump, Putin i Xi wydali „deklarację pokojową” po rozmowach w Shenzhen
Prezydenci USA, Rosji i Chin – Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping – wydali wspólną „deklarację pokojową” po 90-minutowym spotkaniu w chińskim Shenzhen. Była to ich pierwsza rozmowa w trójstronnym formacie, zorganizowana na marginesie szczytu APEC.
Co znalazło się w deklaracji
Dotychczas przywódcy spotykali się wyłącznie w parach. Tym razem usiedli do stołu razem, a według doniesień pomysł takiego spotkania wyszedł od Putina. Przed rozmowami Trump spotkał się jeszcze osobno z Putinem, po raz pierwszy od sierpnia 2025 roku, i nazwał go „przyjacielem”. Osobno rozmawiał też z Xi, relację z nim określił jako „bardzo wyjątkową”.
We wspólnym dokumencie przywódcy napisali, że „wojny nuklearnej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej toczyć”. Zapowiedzieli też zwiększenie wydobycia i dostaw ropy naftowej oraz zadeklarowali chęć reformy ONZ, tak by organizacja skuteczniej reagowała na globalne wyzwania. Osobny wątek dotyczył immunitetu przedstawicieli państw: trzy kraje uznały, że Międzynarodowy Trybunał Karny i podobne instytucje nie powinny nadużywać swojej jurysdykcji.
W wystąpieniu otwierającym Trump mówił o „szczególnej odpowiedzialności” liderów wielkich państw za podtrzymywanie rozmów. Wskazał też, że ich kraje mają potencjał, by rozmawiać o ograniczeniu liczby broni jądrowej na świecie, i wspomniał o Iranie, któremu – jak zapewnił – nie pozwoli się dozbroić w atom. Xi stwierdził, że pozytywna interakcja mocarstw „nie jest kwestią wyboru, lecz koniecznością”.
Ukraina w tle rozmów
Putin zapewniał, że wszystkim zależy na zakończeniu wojny w Ukrainie. Po spotkaniu ocenił, że Ukraina i Europa nie są jeszcze gotowe na kompromisy, ale Rosja zaprosiła przedstawicieli UE do Moskwy, by lepiej poznać europejskie stanowisko. Nazwał też spotkanie „ważnym rozdziałem w historii dyplomacji”.
Tło tych deklaracji było jednak mało pokojowe. Gdy trwały rozmowy, a potem konferencja Putina, Kijów był atakowany rosyjskimi dronami. Putin zapowiedział także „znacznie boleśniejszą” odpowiedź na ukraiński atak na most łączący Rosję z okupowanym Krymem. We wtorek rakiety i drony zniszczyły jego środkową część drogową. Rosyjski przywódca od dawna odrzuca propozycje zawieszenia broni, a Kijów i jego europejscy sojusznicy uważają jego żądania za de facto kapitulację Ukrainy.
Putin odniósł się również do porównań z konferencją w Jałcie z 1945 roku. Według niego w Jałcie „nikt nie podzielił świata”, a jedynie utrwalono realia po wojnie. Dodał, że przy dzisiejszych konfliktach „realia na gruncie” również trzeba będzie zaakceptować. Chiny formalnie pozostają neutralne wobec wojny, odrzucając zarzuty, że po cichu wspierają Moskwę, m.in. dostawami technologii podwójnego zastosowania.
Co to oznacza dla Polski i Europy
Deklaracja ma przede wszystkim wymiar polityczny i wizerunkowy. Dla Rosji spotkanie jest propagandowym sukcesem: część rosyjskich gazet nazwała je „zwycięstwem dyplomatycznym”, bo po 2022 roku zachodni przywódcy próbowali Putina izolować. Szczyt był też pierwszym od początku wojny międzynarodowym spotkaniem, w którym Putin uczestniczył razem z liderami m.in. Kanady, Japonii i Australii.
Dla polskiego czytelnika najważniejsze jest to, że o przyszłości wojny za naszą wschodnią granicą rozmawiano bez udziału Ukrainy i Europy. Słowa o „akceptowaniu realiów” wskazują, w jakim kierunku Moskwa chce prowadzić ewentualne negocjacje. Warto też obserwować wątek ICC: Polska i pozostałe państwa UE są stronami statutu Trybunału, więc próby podważania jego jurysdykcji dotykają europejskiego porządku prawnego. Zapowiedź większych dostaw ropy może z kolei w przyszłości wpłynąć na ceny paliw, choć na razie nie podano żadnych konkretów.
Deklaracja nie zawiera wiążących zobowiązań, a o jej realnym znaczeniu zdecydują kolejne kroki – w tym to, czy zaproszenie Rosji dla przedstawicieli UE zostanie przyjęte.
Źródło: BBC News – „Trump, Putin and Xi release ‘peace declaration’ after historic meeting”



