Po co w wtyczkach są otwory w bolcach? To nie od gniazdka

Otwory w metalowych bolcach wtyczek wyglądają na ważny element, ale dziś służą głównie producentom. Pomagają ustawić elementy podczas montażu, a z tym, jak mocno wtyczka trzyma się w gniazdku, nie mają już praktycznie nic wspólnego.

Do czego otwory służą w fabryce

Przy produkcji przez otwory przeprowadza się specjalny pręt ustalający. Dzięki niemu metalowe blaszki trzymają się dokładnie w zadanej pozycji, zanim wokół nich zostanie odlana plastikowa obudowa. Otwory działają też jak zabezpieczenie typu lockout, czyli mechanizm potrzebny ze względów bezpieczeństwa w procesie wytwarzania.

Chodzi więc o prosty sposób na utrzymanie części we właściwym położeniu. Dotyczy to zarówno zwykłej wtyczki od odkurzacza, jak i inteligentnych wtyczek do domu smart. Nie każdy producent pracuje jednak tak samo, więc metody mogą się różnić.

Skąd się wzięło wyjaśnienie o „trzymaniu” w gniazdku

Popularne tłumaczenie, że otwory pomagają gniazdku zatrzymać wtyczkę, miało kiedyś sens. Według amerykańskiego stowarzyszenia producentów NEMA wewnątrz gniazdka znajdował się niewielki wypustek, który zaskakiwał w otworze i podtrzymywał wtyczkę. Takie rozwiązanie nazywa się zapadką (ang. detent).

Później Underwriters Laboratories (UL) zmieniło wymagania wobec gniazdek. Miały one trzymać wtyczkę bez pomocy otworów, a siła potrzebna do jej wyciągnięcia została ograniczona. Do jej sprawdzania używano innego wzorca, już bez otworów. Producenci przestali więc montować wypustki, bo nie pomagały spełnić norm, a utrudniały wyjmowanie wtyczki. Otwory w bolcach zostały jednak, ponieważ są opcjonalne i większość firm nadal je stosuje. Pasują zarówno do starszych, jak i do zupełnie nowych gniazdek.

Czy wtyczka bez otworów jest gorsza

Nie. Pełny bolec nie oznacza wady ani braku zabezpieczeń. Nadal zamyka obwód i działa w odpowiednim gnieździe, także w takim z wysuwanymi elementami. Jeśli producent wykonuje otwory, musi zachować określony rozmiar i kształt wejścia, aby wtyczka pasowała do starych i nowych gniazdek. Obowiązek spoczywa więc na wytwórcy, nie na kupującym.

Jest jednak jedna praktyczna wskazówka. Gdy wtyczka wysuwa się z gniazdka bez oporu, najczęściej winne jest zużyte gniazdko, a nie bolce. Zamiast szukać wtyczki z otworami, lepiej wymienić gniazdko. Przy wymianie trzeba wyłączyć prąd na bezpieczniku. Autor ostrzega, że przy natężeniu rzędu 15–20 amperów dotyk palcami się nie sprawdza. Nie należy też wiercić dodatkowych otworów w pełnych bolcach, bo nie są potrzebne.

Co to znaczy dla czytelnika w Polsce

Artykuł dotyczy głównie płaskich bolców i norm amerykańskich (NEMA, UL). W Polsce i reszcie UE standardem są wtyczki z okrągłymi bolcami, więc większość z nas na co dzień się z tym nie zetknie. Temat może być przydatny, jeśli używasz sprzętu sprowadzonego zza oceanu, na przykład z adapterem.

Ogólna zasada pozostaje jednak taka sama także u nas. Luźno siedząca wtyczka to zwykle sygnał, że zużyło się gniazdko. Wymianę najlepiej powierzyć elektrykowi z uprawnieniami albo robić ją samodzielnie wyłącznie po odcięciu zasilania i z odpowiednią wiedzą.

Źródło: Engadget – „The reason most electrical plug prongs have holes in them”